الشيخ أبو الفتوح الرازي
55
روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )
شأن او كمينه آن است كه از پس من زمينى است خداى را تعالى طول آن پانصد ساله راه ( 1 ) در عرض پانصد ساله ( 2 ) از برف كه از سختى سرما بهرى بهرى را مىشكند . اگر آن نبودى ، من از گرماى دوزخ بسوختمى . گفت : زيادت كن . گفت : جبرئيل پيش خداى تعالى ايستاده است از ترس خداى مىلرزد ، خداى تعالى از هر لرزهاى كه او را مىباشد صد هزار فرشته مىآفريند ، پيش [ 24 - ر ] خداى تعالى مىايستند سر در پيش افگنده سخن نيارند گفتن تا ( 3 ) خداى تعالى دستورى دهد ايشان را در سخن گفتن ( 4 ) ، گويند : لا إله الَّا اللَّه ( 5 ) ، و هو قوله ( 6 ) : يَوْمَ يَقُومُ الرُّوحُ وَالْمَلائِكَةُ صَفًّا لا يَتَكَلَّمُونَ إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَه الرَّحْمنُ وَقالَ صَواباً ( 7 ) ، يعنى لا إله الَّا اللَّه . فرّاء گفت : شنيدم از ( 8 ) اهل علم كه در تفسير « قاف » گفتند : قضى اللَّه ما هو كائن ، خداى حكم كرد به هر چه بودنى است . ابو بكر ورّاق گفت : أى قف عند أمرنا و نهينا ، وقف كن ( 9 ) عند امر و نهى ما و از آن تعدّى مكن . و گفتند معنى آن است كه : قل يا محمّد ، بگوى اى محمّد . أحمد بن عاصم گفت : « ق ( 10 ) » قرب اللَّه من عباده في قوله : وَإِذا سَأَلَكَ عِبادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ ، ( 11 ) ابن عطا گفت : اقسم بقوّة قلب حبيبه ، قسم كرد به قوّت دل رسول - عليه السلام - چون تحمّل اعباء رسالت است . * ( وَالْقُرْآنِ الْمَجِيدِ ) * ، « واو » قسم است ، سوگند خورد ( 12 ) به قرآن شريف كريم بر خداى تعالى . در جواب اين قسم علما خلاف كردند . كوفيان گفتند : بل عجبوا
--> ( 1 ) . آد ، كا ، گا است . ( 2 ) . آد ، كا ، گا راه . ( 3 ) . آج ، آد ، كا ، گا : چون . ( 4 ) . آد : آيند . ( 5 ) . آد و سخن ايشان اين كلمه باشد . ( 6 ) . كا ، گا تعالى . ( 7 ) . سورهء نبأ ( 78 ) آيهء 38 . ( 8 ) . آد ، كا ، گا بعضى . ( 9 ) . آد ، گا : توقّف كن . ( 10 ) . كا : قاف . ( 11 ) . سورهء بقره ( 2 ) آيهء 186 . ( 12 ) . آد : سوگند كرد .